Coaching psychologiczny czy psychoterapia? Jak rozróżnić te formy pracy

Coaching i psychoterapia mogą dotyczyć podobnych tematów (decyzji, relacji, emocji czy zmiany zachowania), ale różnią się celem, zakresem i sposobem pracy. Sam temat, z którym przychodzisz, nie zawsze wystarcza więc do wyboru odpowiedniej formy pomocy.

Zamiast próbować dopasować się do jednej etykiety, warto przyjrzeć się temu, czego obecnie potrzebujesz, jak trudność wpływa na codzienne funkcjonowanie i jaki jest cel pracy.

Słowo coaching bywa dziś używane bardzo szeroko, czasem do rzeczy, które z coachingiem psychologicznym mają niewiele wspólnego. Dlatego trudno samodzielnie ocenić, co jest czym, zanim ktoś nie pomoże Ci to rozróżnić.

Czym zajmuje się psychoterapia

Psychoterapia jest formą profesjonalnej pomocy psychologicznej wykorzystującą określone podejścia i metody pracy. Może dotyczyć między innymi objawów psychicznych, utrwalonych sposobów reagowania, relacji, emocji, zachowania i trudności wpływających na codzienne funkcjonowanie.

Sposób pracy zależy od nurtu, problemu i potrzeb konkretnej osoby. Nie każda psychoterapia koncentruje się na przeszłości. Część podejść pracuje przede wszystkim z aktualnymi myślami, emocjami, zachowaniami i sytuacjami.

Czym zajmuje się coaching psychologiczny

Coaching, w mojej pracy, koncentruje się przede wszystkim na określaniu celu, podejmowaniu decyzji, rozwijaniu sposobów działania i zmianie zachowania. Łączy uporządkowaną pracę nad obecną sytuacją z uwzględnieniem emocji, przekonań i zasobów, a odpowiedzialność za wdrażanie ustaleń pozostaje po stronie osoby, z którą pracuję.

Międzynarodowa Federacja Coachingu opisuje coaching jako partnerską współpracę skupioną na uwalnianiu potencjału klienta, nie na leczeniu zaburzeń psychicznych. To dobrze oddaje istotę różnicy.

Coaching psychologiczny sprawdza się na przykład wtedy, kiedy stoisz przed decyzją zawodową, chcesz uporządkować sposób podejmowania wyborów, albo czujesz, że działasz na autopilocie i chcesz to zmienić. Pracuję stacjonarnie we Wrocławiu i Warszawie oraz online.

Trzy pytania, które mogą pomóc uporządkować wybór

1. Jaki jest główny cel pracy?

Czy chodzi przede wszystkim o konkretną decyzję, cel lub zmianę sposobu działania, czy trudność jest szersza i wpływa na wiele obszarów codziennego funkcjonowania?

To pytanie pomaga określić punkt wyjścia, ale samo w sobie nie przesądza o wyborze coachingu lub psychoterapii.

2. Jak trudność wpływa na codzienne funkcjonowanie?

Warto zwrócić uwagę między innymi na sen, pracę, relacje, emocje, zdolność wykonywania codziennych obowiązków i nasilenie objawów.

Znaczne lub narastające trudności w funkcjonowaniu mogą być sygnałem, że przed rozpoczęciem coachingu warto rozważyć konsultację psychologiczną, psychoterapeutyczną, psychiatryczną lub medyczną, zależnie od sytuacji.

3. Czego oczekujesz od procesu?

Czy potrzebujesz przede wszystkim uporządkowania celu i przełożenia go na działanie, czy szerszej pracy nad trudnościami, objawami lub utrwalonymi sposobami reagowania?

Granica nie zawsze jest oczywista, dlatego tych pytań nie należy traktować jak testu kwalifikacyjnego.

Te pytania mają pomóc uporządkować sytuację, a nie samodzielnie kwalifikować do konkretnej formy pomocy. Podobny temat może wymagać różnego sposobu pracy w zależności od jego nasilenia, kontekstu i wpływu na codzienne funkcjonowanie.

Kiedy coaching nie powinien być pierwszym wyborem?

Jeżeli trudności wiążą się z wyraźnym pogorszeniem codziennego funkcjonowania, nasilonymi objawami psychicznymi, ryzykiem dla zdrowia lub bezpieczeństwa albo potrzebą leczenia, coaching nie powinien zastępować odpowiedniej pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej, psychiatrycznej lub medycznej.

W razie wątpliwości właściwym pierwszym krokiem może być konsultacja pozwalająca lepiej ocenić sytuację.

Uczciwe rozgraniczenie

Nie każda trudność mieści się wyłącznie w jednej kategorii. Zdarza się, że w trakcie coachingu okazuje się, że potrzebna jest terapia, i odwrotnie, że osoba zgłaszająca się na terapię tak naprawdę potrzebuje uporządkowania jednej decyzji.

Jeśli podczas naszej pracy okaże się, że coaching psychologiczny nie jest dla Ciebie odpowiednią formą, powiem Ci to wprost, zamiast kontynuować proces, który nie przyniesie Ci realnej wartości.

Jeśli nie masz pewności, która forma pracy odpowiada Twojej sytuacji, warto najpierw przyjrzeć się celowi, nasileniu trudności i temu, jak wpływają one na codzienne funkcjonowanie.

Dominik Warmiłło · psycholog · hipnoterapeuta · konsultant · Wrocław, Warszawa.